Chương trình song ngữ là gì? Lợi ích của song ngữ đối với học sinh

Chương trình song ngữ là gì?

Chương trình song ngữ là mô hình giáo dục sử dụng hai ngôn ngữ trong quá trình dạy và học. Tại Việt Nam, hai ngôn ngữ phổ biến nhất là tiếng Việt và tiếng Anh. Điểm khác biệt so với việc học tiếng Anh như một môn ngoại ngữ là trẻ có thể sử dụng ngôn ngữ trong chính quá trình học tập. Các em không chỉ học từ vựng và ngữ pháp mà còn dùng tiếng Việt và tiếng Anh để đọc, viết, tìm hiểu kiến thức, trao đổi ý tưởng và trình bày suy nghĩ.

Tuy nhiên, “song ngữ” không phải tên của một chương trình học cụ thể. Có trường kết hợp chương trình Việt Nam với một chương trình nước ngoài; có trường phân chia môn học theo từng ngôn ngữ; cũng có những mô hình sử dụng một chương trình chính và đưa hai ngôn ngữ vào quá trình dạy và học.

Học song ngữ giúp trẻ tiếp xúc và sử dụng tiếng Việt, tiếng Anh trong các hoạt động học tập, từ đó từng bước phát triển khả năng tiếp thu kiến thức và vận dụng linh hoạt cả hai ngôn ngữ (Nguồn: BVIS)

>> Tìm hiểu thêm: Trường quốc tế là gì? Phân biệt các loại hình trường phổ biến hiện nay

Chương trình học song ngữ mang đến lợi ích gì cho học sinh?

Giá trị của giáo dục song ngữ không chỉ nằm ở việc trẻ có thể giao tiếp bằng hai thứ tiếng. Khi hai ngôn ngữ được đưa vào quá trình học một cách có chủ đích, trẻ có cơ hội sử dụng ngôn ngữ để tiếp nhận kiến thức, diễn đạt suy nghĩ, giải quyết vấn đề và từng bước chuẩn bị cho những yêu cầu học tập ngày càng cao.

1. Phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ để học, không chỉ để giao tiếp

Một đứa trẻ có thể trò chuyện khá tự nhiên bằng tiếng Anh nhưng vẫn cần thời gian để có thể đọc một văn bản, giải thích một khái niệm, lập luận hay viết về những nội dung phức tạp bằng tiếng Anh. Đây là sự khác biệt giữa việc sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp hằng ngày và khả năng sử dụng tiếng Anh như một công cụ học tập.

Trong môi trường song ngữ, trẻ có cơ hội sử dụng ngôn ngữ trong chính quá trình học: đọc để tìm hiểu kiến thức, đặt câu hỏi, trao đổi ý tưởng, giải thích cách suy nghĩ và trình bày những điều mình đã học. Nhờ đó, khả năng ngôn ngữ không phát triển tách rời khỏi việc học mà ngày càng theo kịp những yêu cầu về tư duy và kiến thức khi trẻ lớn lên.

Các nghiên cứu về giáo dục song ngữ ở trẻ nhỏ cũng ghi nhận lợi ích trên nhiều phương diện, trong đó có khả năng ngôn ngữ, đọc viết và kết quả học tập, dù kết quả của mỗi trẻ còn chịu ảnh hưởng bởi chất lượng chương trình và nhiều yếu tố khác.

>> Tìm hiểu thêm:

• Kỹ năng sống là gì? Vai trò của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
• Kỹ năng mềm là gì? 8 kỹ năng cần thiết giúp học sinh sẵn sàng cho tương lai

2. Hiểu sâu hơn về ngôn ngữ và cách diễn đạt

Việc thường xuyên tiếp xúc với tiếng Việt và tiếng Anh giúp trẻ dần nhận ra những điểm giống và khác nhau về âm thanh, từ ngữ, cấu trúc câu và cách diễn đạt. Cùng một ý tưởng có thể được thể hiện theo những cách khác nhau bằng hai ngôn ngữ. Khi trẻ học cách lựa chọn từ, sắp xếp ý và diễn đạt sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh, các em không chỉ mở rộng vốn ngôn ngữ mà còn hiểu rõ hơn ngôn ngữ được sử dụng như thế nào để truyền đạt suy nghĩ và ý nghĩa.

Điều này đặc biệt có giá trị khi hai ngôn ngữ không được dạy như hai phần hoàn toàn tách biệt. Nếu cách dạy có sự kết nối, những hiểu biết và kỹ năng trẻ hình thành trong một ngôn ngữ có thể trở thành điểm tựa khi các em tiếp tục học bằng ngôn ngữ còn lại.

3. Khuyến khích sự linh hoạt trong suy nghĩ và giải quyết vấn đề

Khi sử dụng hai ngôn ngữ, trẻ thường xuyên phải lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với nội dung, người nghe và hoàn cảnh. Một khái niệm các em tiếp cận bằng tiếng Việt có thể được gặp lại, mở rộng hoặc diễn đạt theo một cách khác bằng tiếng Anh. Trải nghiệm này tạo thêm cơ hội để trẻ tiếp cận một vấn đề từ nhiều góc nhìn, thử những cách diễn đạt khác nhau và linh hoạt hơn trong cách thể hiện ý tưởng.

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa trải nghiệm song ngữ và một số khía cạnh của khả năng kiểm soát sự chú ý, chuyển đổi giữa các yêu cầu khác nhau và tư duy linh hoạt, dù kết quả không giống nhau ở mọi nhóm trẻ hay mọi cách đánh giá. Một nghiên cứu gần đây cũng ghi nhận sự cải thiện về độ lưu loát và linh hoạt trong tư duy sáng tạo ở nhóm trẻ tham gia giáo dục song ngữ trong năm đầu Tiểu học.

Vì vậy, giá trị không nằm ở việc khẳng định rằng trẻ học song ngữ sẽ “thông minh hơn”, mà ở việc các em thường xuyên được suy nghĩ, xử lý thông tin và diễn đạt ý tưởng qua hai hệ thống ngôn ngữ khác nhau.

>> Tìm hiểu thêm: Tư duy phản biện (Critical Thinking) là gì? 7 cách rèn luyện hiệu quả cho trẻ

4. Phát triển kỹ năng giao tiếp và sự tự tin khi thể hiện bản thân

Trong môi trường song ngữ, trẻ có nhiều cơ hội thực hành lắng nghe, đặt câu hỏi, trao đổi ý kiến và trình bày suy nghĩ bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh. Quá trình tương tác thường xuyên giúp trẻ rèn luyện kỹ năng giao tiếp, học cách diễn đạt rõ ràng và điều chỉnh lời nói phù hợp với từng tình huống.

Khi có thể chủ động chia sẻ ý kiến, tham gia thảo luận và kết nối với mọi người bằng ngôn ngữ phù hợp, trẻ dần trở nên tự tin hơn khi thể hiện bản thân trong học tập và cuộc sống.

Học sinh phát triển sự tự tin khi trao đổi, trình bày và diễn đạt ý tưởng bằng tiếng Việt và tiếng Anh trong các hoạt động học tập tại BVIS (Nguồn: BVIS)

5. Phát triển tiếng Anh mà vẫn duy trì nền tảng tiếng Việt

Đối với nhiều gia đình Việt Nam, đây có lẽ là một trong những giá trị quan trọng nhất của giáo dục song ngữ. Phụ huynh mong con có thể học tập tự tin bằng tiếng Anh và tiếp cận những cơ hội quốc tế, nhưng đồng thời vẫn muốn con đọc, viết và diễn đạt tốt bằng tiếng Việt, giao tiếp tự nhiên với gia đình và giữ được sự gắn kết với văn hóa Việt Nam.

Một chương trình được xây dựng có chủ đích có thể giúp trẻ từng bước phát triển khả năng học bằng tiếng Anh trong khi tiếng Việt vẫn giữ một vai trò có ý nghĩa trong quá trình trưởng thành. Điều phụ huynh cần quan tâm vì vậy không đơn thuần là tiếng Anh chiếm bao nhiêu phần trăm thời lượng học, mà là mỗi ngôn ngữ được sử dụng để làm gì và vai trò đó thay đổi như thế nào khi trẻ lớn lên.

Đây cũng là nền tảng để học sinh có thêm lựa chọn trong tương lai. Khi khả năng sử dụng tiếng Anh phát triển từ giao tiếp đến học tập, các em có thể từng bước sẵn sàng cho những chương trình và bằng cấp quốc tế, trong khi nền tảng tiếng Việt tiếp tục giúp các em duy trì mối liên hệ với gia đình, văn hóa và bản sắc của mình.

>> Khám phá: Top 7 lợi ích khi cho con học trường quốc tế phụ huynh cần biết

Không phải chương trình song ngữ nào cũng giống nhau

Số giờ học bằng tiếng Anh là một tiêu chí dễ nhìn thấy và dễ so sánh, nhưng chưa đủ để đánh giá chất lượng của một chương trình song ngữ.

Điều đầu tiên phụ huynh nên tìm hiểu là trẻ học một chương trình hay nhiều chương trình khác nhau. Một số trường kết hợp chương trình trong nước với chương trình nước ngoài. Ở những mô hình khác, một chương trình chính được triển khai bằng hai ngôn ngữ. Sự khác biệt này ảnh hưởng tới mức độ liền mạch của nội dung, phương pháp giảng dạy và trải nghiệm học tập của trẻ.

Tiếp theo là cách hai ngôn ngữ được tổ chức. Tiếng Việt và tiếng Anh có đơn thuần được phân chia theo tiết hoặc môn học, hay giáo viên sử dụng những cách dạy có sự kết nối để các kỹ năng trẻ học được trong một ngôn ngữ có thể hỗ trợ việc học trong ngôn ngữ còn lại?

Phụ huynh cũng nên nhìn vào toàn bộ hành trình ngôn ngữ của trẻ. Tỷ lệ tiếng Anh và tiếng Việt không nhất thiết phải giữ nguyên từ Mầm non đến Trung học. Điều quan trọng hơn là sự thay đổi đó có mục đích rõ ràng và trẻ có được chuẩn bị để học ngày càng nhiều bằng tiếng Anh khi nội dung học thuật trở nên phức tạp hơn hay không.

>> Khám phá thêm:

• Personalised learning là gì? Lợi ích của phương pháp học tập cá nhân hóa
• Giáo dục STEAM là gì? Lợi ích khi ứng dụng phương pháp STEAM vào dạy học

Chương trình song ngữ và chương trình quốc tế khác nhau như thế nào?

Không có một ranh giới hoàn toàn giống nhau giữa hai khái niệm “song ngữ” và “quốc tế”. Nhìn chung, chương trình song ngữ chú trọng sử dụng hai ngôn ngữ trong quá trình học tập, trong khi chương trình quốc tế thường triển khai theo một hệ thống giáo dục hoặc chương trình được công nhận rộng rãi ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, tên gọi chưa thể hiện đầy đủ bản chất của một trường. Một trường sử dụng hai ngôn ngữ vẫn có thể theo một chương trình quốc tế xuyên suốt; trong khi một trường khác có thể kết hợp hai chương trình riêng biệt.

Phụ huynh có thể tham khảo bảng so sánh dưới đây để hiểu rõ hơn về những điểm khác biệt:

>> Khám phá: Top 6 chương trình học quốc tế và cách lựa chọn phù hợp cho con

Chương trình học tại BVIS TP.HCM có gì khác biệt?

Điểm khác biệt của BVIS không đơn thuần nằm ở việc học sinh được học bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

BVIS lấy Chương trình Giáo dục Quốc gia Anh làm nền tảng xuyên suốt. Trong những năm đầu, tiếng Việt và tiếng Anh cùng được đưa vào quá trình học với định hướng nhất quán về cách dạy và cách học. Điều này khác với mô hình trong đó một phần thời khóa biểu đi theo chương trình Việt Nam và phần còn lại theo một chương trình nước ngoài.

Nói một cách đơn giản, học sinh BVIS không học hai chương trình tách biệt bằng hai ngôn ngữ. Các em theo một lộ trình giáo dục Anh, trong đó tiếng Việt và tiếng Anh cùng hỗ trợ quá trình học tập trong những năm đầu.

Sự nhất quán này không chỉ thể hiện ở nội dung trẻ học mà còn ở cách trẻ được học. Thay vì để lớp học tiếng Việt và lớp học tiếng Anh trở thành hai trải nghiệm riêng biệt, BVIS hướng tới những cách tiếp cận có sự kết nối giữa hai ngôn ngữ. Nhờ đó, trẻ có thể gặp lại những cách học quen thuộc khi chuyển từ môi trường tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại.

Học âm vần: một ví dụ về cách BVIS kết nối hai ngôn ngữ

Cách trẻ học đọc và viết ở chương trình giáo dục mầm non của BVIS là một ví dụ cụ thể cho định hướng này. Trong tiếng Anh, học sinh học theo chương trình Read Write Inc. Phonics, qua đó trẻ học cách nhận biết âm, kết nối âm thanh với chữ viết và ghép âm để đọc từ.

Với tiếng Việt, BVIS đã phát triển phương pháp ngữ âm (phonics) dựa trên cùng định hướng tiếp cận, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm riêng của tiếng Việt. Nhờ vậy, khi học đọc bằng hai ngôn ngữ, trẻ không phải liên tục làm quen với hai cách học hoàn toàn khác nhau. Những nguyên tắc và cách học đã quen thuộc có thể tiếp tục hỗ trợ các em khi chuyển từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại.

Từ nền tảng bằng hai ngôn ngữ đến khả năng học tập bằng tiếng Anh

Tại BVIS, vai trò của tiếng Việt và tiếng Anh thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của học sinh. Giáo dục bằng hai ngôn ngữ trong những năm đầu không được xem là một tỷ lệ cố định cần duy trì suốt hành trình học tập, mà là nền tảng để trẻ từng bước phát triển khả năng học bằng tiếng Anh khi yêu cầu học thuật ngày càng cao hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng khi học sinh chuyển lên Trung học. Mục tiêu không chỉ là các em “biết tiếng Anh”, mà là có đủ năng lực ngôn ngữ để học, phân tích, lập luận và thể hiện kiến thức bằng tiếng Anh trong chương trình quốc tế.

Song song với quá trình đó, tiếng Việt tiếp tục mang một ý nghĩa quan trọng đối với học sinh Việt Nam. Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn gắn với gia đình, văn hóa và cách trẻ hiểu về chính mình. Vì vậy, hành trình tại BVIS hướng tới việc giúp học sinh ngày càng tự tin trong môi trường học tập quốc tế mà không phải đánh đổi sự gắn kết với ngôn ngữ và bản sắc Việt Nam.

Từ việc làm quen với âm và cách phát âm tiếng Anh, học sinh từng bước xây dựng nền tảng ngôn ngữ đề để tiếp thu kiến thức và phát triển năng lực học tập trong môi trường quốc tế (Nguồn: BVIS)

Các câu hỏi thường gặp về song ngữ

Trẻ nên bắt đầu học song ngữ từ độ tuổi nào?

Trẻ có thể tiếp xúc với hai ngôn ngữ ngay từ những năm đầu đời, bởi đây là giai đoạn não bộ phát triển nhanh và trẻ có khả năng tiếp thu ngôn ngữ tự nhiên. Tuy nhiên, không có một độ tuổi cố định phù hợp với tất cả trẻ. Điều quan trọng là trẻ được tiếp xúc với cả hai ngôn ngữ thường xuyên, thông qua các hoạt động giao tiếp, vui chơi và học tập phù hợp với độ tuổi.

Việc học song song tiếng Anh và tiếng Việt có khiến trẻ bị rối loạn ngôn ngữ?

Việc học đồng thời tiếng Anh và tiếng Việt không gây rối loạn ngôn ngữ ở trẻ. Trong quá trình phát triển, trẻ có thể sử dụng từ vựng của cả hai ngôn ngữ trong cùng một câu hoặc có tốc độ phát triển khác nhau ở mỗi ngôn ngữ. Đây thường là hiện tượng bình thường khi trẻ học nhiều ngôn ngữ.

Khi được học tập trong môi trường có phương pháp giảng dạy phù hợp và sự hướng dẫn của giáo viên có chuyên môn, trẻ sẽ dần phát triển khả năng phân biệt và sử dụng từng ngôn ngữ phù hợp với ngữ cảnh giao tiếp. Cha mẹ cũng nên khuyến khích trẻ sử dụng cả tiếng Anh và tiếng Việt trong các hoạt động hằng ngày. Nếu trẻ gặp khó khăn kéo dài trong việc hiểu hoặc diễn đạt ở cả hai ngôn ngữ, cha mẹ nên tham khảo ý kiến chuyên gia để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.

Nên chọn chương trình song ngữ hay chương trình quốc tế?

Không có một mô hình phù hợp với tất cả trẻ. Điều quan trọng hơn tên gọi “song ngữ” hay “quốc tế” là chương trình đó có phù hợp với điểm xuất phát của con, mong muốn của gia đình và con đường học tập về lâu dài hay không. Với những gia đình mong con xây dựng nền tảng bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh trong những năm đầu, đồng thời hướng tới khả năng học tập ngày càng sâu bằng tiếng Anh và tiếp cận các bằng cấp quốc tế khi lớn lên, sự liền mạch của cả hành trình là yếu tố đặc biệt đáng cân nhắc.

>> Tìm hiểu thêm:

• Có nên cho con học trường quốc tế không? Ưu và nhược điểm
• Top 8 kinh nghiệm chọn trường quốc tế cho con phụ huynh cần biết

Tại BVIS TP.HCM, việc học bằng hai ngôn ngữ trong những năm đầu không phải là đích đến. Đó là nền tảng giúp học sinh từng bước bước vào một hành trình giáo dục quốc tế, trong khi vẫn giữ được tiếng Việt và sự gắn kết với bản sắc của mình. Nếu Quý phụ huynh mong muốn tìm hiểu thêm về chương trình học và phương pháp giảng dạy của nhà trường, vui lòng liên hệ:

• Địa chỉ cơ sở: 44 - 46 Đường số 1, Khu dân cư Intresco 6B, xã Bình Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh.

• Thời gian làm việc: Thứ 2 - Thứ 6 (từ 8h00 – 17h00)

• Số điện thoại:
  
  • Tiểu học: +84 (28) 3758 0709 số máy nhánh 111
  • Trung học: +84 (28) 3758 0717 số máy nhánh 211
• Email: admissions@bvisvietnam.com

Khám phá thêm về BVIS:

Facebook | Instagram | Tiktok | Linkedin | YouTube